Mandagarana

او که شادمانی مردم من را نمی خواهد از ما نیست ، او برده بی مزد اهریمن است. زنان میهن من بزرگوار و برازنده اند ،خان و مان مردم من شادمان و سترگ است ، پدران ما دانا و فرزندان ما دلیرند ،بدین ‌نشان هرگز شکست نخواهیم خورد بدین ‌نشان هرگز فریفته نخواهیم شد. کوروش کبیر

زاگرس مهد مفرغ و ایلام سرزمینی طلایی مفرغ
نویسنده : Gareaghaji - ساعت ۳:٢٩ ‎ق.ظ روز شنبه ۱٢ آذر ۱۳٩٠
 

زاگرس به جهت شرایط زیست محیطی از دوران قبل از تاریخ تاکنون بستری مناسب را جهت زیست و تکامل مراحل زندگی بشر فراهم نموده است . عصر یخبندان در این محدوده حدود 150 هزار سال پیش از اروپا به پایان رسیده و پس از اتمام این دوره تدریجا بذر زندگی بر این بستر غنی جوانه زده است. مردمان خردمند زاگرس از 13 تا 12 هزار سال پیش استفاده از دانه های خوراکی را آغاز کرده و حدود 11 هزار سال پیش براهلی کردن حیوانات دست یازیده اند کشف ابزاری نظیر “ آسیاب دستی” و “ هاون ” و “ابزار داس ” نشان می دهد که مردمان زاگرس در پایان هزاره هشتم قبل از میلاد معیشتی مبتنی برکشاورزی و دامداری بوده و نخستین روستاها را در کوهپایه ها تشکیل داده اند .علاوه بر این ویژگی منطقه زاگرس در ادوار پیش از تاریخ به واسطه همجواری با ملل متمدن در بین النهرین تأثیرات فرهنگی و تمدنی از همدیگر اقتباس نموده اند . این ارتباطات به عنوان عوامل مؤثر در پیشرفت فرهنگی و تمدنی زاگرس و بین النهرین مقاطع مهمی را کاملاً تحت تأثیر قرار داده است 



در این میان استان ایلام به عنوان یکی از مراکز مهم تمدنی در زاگرس در دوران پیش از تاریخ ، دوران تاریخی و دوره اسلامی داشته است . قبرستانهای تاریخی ، تپه ها  تاریخی و پیش از تاریخ و محوطه های باستانی ،وجود قلعه های باعث گردیده که فرهنگ دوستان و علاقه مندان به تاریخ و فرهنگ زاگرس توجه ویژه ای به استان داشته باشند.

کشف فلز ترکیبی (آلیاژی) مفرغ رویداد مهم دیگری است که در هزاره­ی سوم پیش از میلاد، ایران شاهد وقوع آن بود. چند هزار سال از کشف نخستین فلز (مس) سپری شده بود تا آن­که در نیمه­ی اول هزاره­ی سوم پیش از میلاد آثار و شواهد مربوط به پیدایش مفرغ در ایران ظاهر گشت و عصر فلز جای خود را به دوره­ی مفرغ سپرد.

این دوره را که از 2800 پیش از میلاد یعنی ظهور نخستین اشیاء مفرغی آغاز و تا 1300 پیش از میلاد که هم­زمان با پیدایش آهن است، پایان می‌یابد، عصر مفرغ نامیده‌اند و خود به سه دوره تقسیم می‌شود : مفرغ قدیم، مفرغ میانه و مفرغ جدید.

از مراکز مهم فرهنگ­های عصر مفرغ ایران باید به غرب ایران و حوزه­ی ابرسن مرکزی (لرستان پیشکوه و پشتکوه-ایلام امروزی) اشاره کرد که از ابتدای کشف مفرغ، صنعتگران مفرغ‌کار آن منطقه، در به کارگیری از این فلز مهارت تام داشتند و به عقیده­ی «پروفسور لویی واندنبرگ» مفرغ­های ساخته شده در کوهپایه‌های ابرسن (زاگرس) به صورت مال‌التجاره به سرزمین سومر و عیلام می‌رفته است.

کاوش­های «واندنبرگ» باستانشناس بلژیکی در گورستان باستانی «بنی سورمه» واقع در چوار ایلام که از مناطق آغاز مفرغ است منجر به تجدید نظر در گاهنگاری عصر مفرغ و اضافه شدن سه سده به تاریخ آن شد.

سال 1343 لوئی واندنبرگ شرحی گویا و تحلیل گرایانه از گونه های مختلف مفرغهای مطقه زاگرس ارائه داد . شاید بتوان گفت که هنر مفرغ سازی هنری بومی است که سرمشقهای هنرمنــدان آنجـا هم از اشیا پیرامون آنان یا نقوش سفالی گرفته شده است که با نقوش بین النهرین درآمیخته است .

کاسیها اقوامی با ریشه نژادی آریائی - آسیانیک از پیشتازان مهاجران اولیه به نجد ایران که پرورش دهندگان اسب و خالق اشیاء مفرغی شگفت انگیز بودند و زندگی اجتماعی مبتنی بر کوچ و مهاجرت داشته اند .

ظواهر و تصاویری که نقوش آثار مفرغی را در بر می گیرد عبارتند از : گیلگمش ، انکیدو ، شیر ، گراز ، مجالس شکار ، بزکوهی ، شیر بالدار ، درخت نخل ، نقش آتشدانها ، نقش مراسم مذهبی و قربانگاه ، کرکس ، ابوالهولها ، گل آفتاب ، و نقش خورشید وار است .

کشف آثار مفرغی منطقه زاگرس شامل محدوده ای از لرستان ، ایلام و کرمانشاه را در بر می گیرد . در خصوص شیوه ساخت اشیاء و ابزارهای مفرغی می توان گفت که هم از شیوه قالب گیری و هم از شیوه کنده کاری استفاده شده است .

 آثار مفرغی به موارد ذیل دسته بندی شده اند : 1- ابزار و وسایل جنگی (تبر، تبرزین ، سرپیکان ، سرنیزه و …) 2- اشیاء نذری و مذهبی ( بتها ، طلسم ها ، سنجاقها ، پلاکها و … ) 3- ظروف 4- اشیاء زینتی ( قاب ، آینه ، کمربند ، بازوبند ، انگشتر، گوشواره ، گردنبیند و … )